दक्षिण एसियाली स्वतन्त्र व्यापार क्षेत्र (साफ्टा) दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन (सार्क) का सदस्य राष्ट्रहरूबीचको एउटा सम्झौता हो। यसको मुख्य लक्ष्य सदस्य राष्ट्रहरूबीच वस्तुको सहज व्यापारलाई प्रवर्द्धन गर्नु हो। सरल शब्दमा भन्नुपर्दा, साफ्टाले नेपाल, भारत, पाकिस्तान, बंगलादेश, श्रीलंका, भुटान, माल्दिभ्स र अफगानिस्तानजस्ता देशहरूलाई एकअर्कासँग व्यापार गर्दा लाग्ने भन्सार शुल्क (कर) घटाउने वा हटाउने अवसर प्रदान गर्छ।

यो सम्झौताले एउटा ठूलो साझा बजार निर्माण गर्ने परिकल्पना गरेको छ, जहाँ सामानहरू बिना कुनै बाधा-अवरोध एक देशबाट अर्को देशमा जान सक्छन्। यसले गर्दा व्यापार बढ्छ, आर्थिक गतिविधि विस्तार हुन्छ र समग्र क्षेत्रको विकासमा मद्दत पुग्छ।

साफ्टाको अवधारणा एक्कासी आएको होइन। यसको जग सन् १९९५ मा लागू भएको 'सार्क अधिमान्य व्यापार व्यवस्था' (साप्टा) ले बसालेको थियो। साप्टाले सदस्य राष्ट्रहरूबीच व्यापारिक सम्बन्ध बढाउन केही वस्तुहरूमा भन्सार छुट दिने व्यवस्था गरेको थियो, तर यो सीमित थियो। साप्टाको अनुभवबाट सिक्दै, दक्षिण एसियामा अझ गहिरो आर्थिक एकीकरणको आवश्यकता महसुस गरियो।

त्यसैले, सन् २००४ मा पाकिस्तानको इस्लामावादमा भएको १२औं सार्क शिखर सम्मेलनमा साफ्टा सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो। यो सम्झौता दुई वर्षपछि, १ जनवरी २००६ देखि पूर्ण रूपमा लागू भयो। यसले साप्टालाई विस्थापित गर्दै एक बृहत् र प्रभावकारी स्वतन्त्र व्यापार क्षेत्रको सुरुवात गर्‍यो।

साफ्टा सम्झौताका केही स्पष्ट र महत्त्वपूर्ण उद्देश्यहरू छन्, जसले सदस्य राष्ट्रहरूको साझा आर्थिक हितलाई केन्द्रमा राख्छन्। यी उद्देश्यहरूलाई बुँदागत रूपमा यसरी प्रस्तुत गर्न सकिन्छ:

• व्यापार अवरोध हटाउनु: सदस्य राष्ट्रहरूबीच व्यापारमा लाग्ने भन्सार शुल्क र अन्य गैर-भन्सार अवरोधहरूलाई क्रमशः हटाउँदै लैजानु।
• निष्पक्ष प्रतिस्पर्धा प्रवर्द्धन गर्नु: सबै सदस्य राष्ट्रहरूका लागि व्यापारमा समान अवसर र निष्पक्ष प्रतिस्पर्धाको वातावरण सिर्जना गर्नु।
• आर्थिक सहयोगको दायरा फराकिलो बनाउनु: वस्तुको व्यापारभन्दा बाहिर गएर लगानी, सेवा र अन्य आर्थिक क्षेत्रमा सहयोगको लागि एक बलियो आधार तयार पार्नु।
• सदस्य राष्ट्रहरूलाई लाभ प्रदान गर्नु: स्वतन्त्र व्यापारबाट हुने फाइदाहरू सबै सदस्य राष्ट्रहरूमा समान रूपमा पुर्‍याउने सुनिश्चित गर्नु। विशेषगरी, कम विकसित सदस्य राष्ट्रहरूलाई विशेष र फरक व्यवहार (Special and Differential Treatment) मार्फत थप सुविधा प्रदान गर्नु।

समग्रमा, साफ्टाको स्थापना दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूलाई आर्थिक रूपमा एकआपसमा जोड्ने र साझा समृद्धिको यात्रामा अगाडि बढाउने एक महत्त्वपूर्ण कदम थियो।