Pneumatics Fundamentals in Uzbek
Siqilgan havo xususiyatlari
Siqilgan Havoning Asosiy Xususiyatlari
Siqilgan havo shunchaki kichikroq hajmga siqilgan oddiy havodir. Bu jarayon uning xususiyatlarini o'zgartiradi va uni kuchli energiya manbaiga aylantiradi. Sanoatda elektr, gaz va suv bilan bir qatorda to'rtinchi kommunal xizmat deb atalishining sababi ham shunda. Siqilgan havoning samarali ishlashi uchun uchta asosiy parametrni tushunish muhim: bosim, harorat va namlik.
Bosim va Harorat
Bosim — siqilgan havoning eng muhim xususiyati. Bu havo molekulalarining idish devorlariga qanchalik kuch bilan ta'sir qilishini ko'rsatadi. Tasavvur qiling, siz velosiped nasosidan foydalanayapsiz. Porshenni pastga itarganingizda, siz havoni kichikroq joyga siqasiz, bu esa shina ichidagi bosimni oshiradi. Aynan shu bosim pnevmatik tizimlarda ishni bajaradigan kuchni yaratadi.
Bosim va harorat bir-biriga chambarchas bog'liq. Havoni siqqanda, uning harorati ko'tariladi. Bu molekulalarning bir-biriga yaqinlashib, tezroq harakatlanishi tufayli sodir bo'ladi. Velosiped shinasini damlaganda nasosning qizib ketishini sezgan bo'lsangiz, bu aynan shu hodisadir. Bu munosabatni quyidagicha ifodalash mumkin:
Sanoatda bu issiqlikni nazorat qilish kerak. Haddan tashqari yuqori harorat uskunaga zarar etkazishi yoki moylash materiallarini buzishi mumkin. Shu sababli, kompressorlardan keyin deyarli har doim sovutgichlar ishlatiladi.
Namlik Muammosi
Biz nafas oladigan havo har doim ma'lum miqdorda suv bug'ini o'z ichiga oladi. Havoni siqqanda, bu suv bug'i ham havo bilan birga siqiladi. Keyin, siqilgan issiq havo soviganida, suv bug'i kondensatsiyalanib, suyuq suvga aylanadi. Bu pnevmatik tizimlar uchun jiddiy muammo tug'diradi.
Siqilgan havo tizimidagi suv zangga, asboblarning ishdan chiqishiga va mahsulot sifatining yomonlashishiga olib kelishi mumkin.
Bu muammoni hal qilish uchun havo quritgichlardan foydalaniladi. Ular havodagi namlikni yo'qotib, "shudring nuqtasi" deb ataladigan haroratni pasaytiradi. Shudring nuqtasi — bu suv bug'i suyuqlikka aylana boshlaydigan harorat. Shudring nuqtasi qanchalik past bo'lsa, havo shunchalik quruq bo'ladi.
Sifat va Tozalik
Siqilgan havo energiyasi samarali bo'lishi uchun u nafaqat quruq, balki toza ham bo'lishi kerak. Atmosfera havosi chang, gulchang va boshqa mayda zarrachalarni o'z ichiga oladi. Kompressorlar ham o'z navbatida moy zarrachalarini qo'shishi mumkin.
Bu ifloslantiruvchi moddalar pnevmatik tizimning nozik qismlarini yopib qo'yishi, tiqilib qolishi va eskirishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun, havoni ishlatishdan oldin filtrlash juda muhim. Filtrlar havodan qattiq zarrachalarni, suv tomchilarini va moyni olib tashlaydi. Havo sifati odatda ISO 8573-1 kabi standartlar bilan belgilanadi, bu standart ruxsat etilgan ifloslantiruvchi moddalar miqdorini belgilaydi.
| Sifat muammosi | Sababi | Yechimi |
|---|---|---|
| Suv (kondensat) | Siqilgan havoning sovishi | Havo quritgichlar |
| Qattiq zarrachalar | Atmosferadagi chang | Filtrlar |
| Moy | Kompressor moyi | Moy ajratuvchi filtrlar |
Xulosa qilib aytganda, siqilgan havo oddiy ko'rinishi mumkin, ammo uni samarali va xavfsiz energiya manbaiga aylantirish uchun bosim, harorat va tozalikni diqqat bilan boshqarish kerak. To'g'ri tayyorlangan siqilgan havo sanoatning ko'plab sohalarida ishonchli va kuchli vositadir.
Sanoatda siqilgan havo ko'pincha elektr, gaz va suv bilan bir qatorda "to'rtinchi kommunal xizmat" deb ataladi. Buning sababi nima?
Havoni siqish uning haroratini oshiradi.