Funksiyalarni tushunish

Funksiyalar nima?

Dastur yozishni bino qurishga o'xshatish mumkin. G'ishtlarni birma-bir terib devor tiklaysiz. Funksiyalar esa oldindan tayyorlangan devor panellari kabidir. Har safar devor kerak bo'lganda noldan g'isht terish o'rniga, tayyor panelni olib ishlatasiz. Bu ishni ancha tezlashtiradi va tartibga soladi.

Dasturlashda funksiya — bu ma'lum bir vazifani bajarish uchun mo'ljallangan kod bloki. U dasturning turli qismlaridan qayta-qayta chaqirilishi mumkin. Bu kodni takror yozishning oldini oladi va dasturni tushunishni osonlashtiradi.

Asosiy g'oya: bir marta yozing, istalgancha foydalaning.

Funksiyalarni yaratish

Java'da funksiya yaratishning o'ziga xos qoidalari bor. Keling, oddiy misol bilan tanishamiz. Bu funksiya ekranga shunchaki "Salom, dunyo!" deb yozadi.

class Asosiy {
    // Bu bizning birinchi funksiyamiz
    public static void salomBer() {
        System.out.println("Salom, dunyo!");
    }
}

Keling, bu kodni qismlarga bo'lib tahlil qilamiz:

public static: Hozircha bu kalit so'zlarni funksiyaga kirishni ta'minlaydigan standart qism deb qabul qiling.
void: Bu funksiya o'z ishini tugatgandan so'ng hech qanday qiymat qaytarmasligini bildiradi. U shunchaki buyruqni bajaradi va to'xtaydi.
salomBer: Bu bizning funksiyamizga bergan nomimiz. Nomlar odatda fe'l bilan boshlanadi va kichik harflar bilan yoziladi.
(): Qavslar funksiya uchun ma'lumotlar (parametrlar) qabul qilish joyidir. Hozircha ular bo'sh.
{}: Jingalak qavslar ichida funksiya bajaradigan asosiy kod joylashadi.

Funksiyalarga parametrlar uzatish

Funksiyalarni yanada foydali qilish uchun ularga ma'lumotlar yuborish mumkin. Bu ma'lumotlar parametrlar deb ataladi. Ular funksiyaning xatti-harakatini o'zgartirishga imkon beradi.

Masalan, salomBer funksiyamizni o'zgartirib, u faqat "Salom, dunyo!" deyish o'rniga, biz bergan istalgan ismga salom beradigan qilaylik.

public static void shaxsiySalom(String ism) {
    System.out.println("Salom, " + ism + "!");
}

Bu yerda (String ism) qismi funksiyaga parametr uzatilishini bildiradi. String — bu parametrning turi (matn), ism esa uning nomi. Funksiya ichida biz bu ism o'zgaruvchisidan foydalanib, shaxsiy salomlashuvni yaratamiz.

Funksiyalarga bir nechta parametr ham uzatish mumkin. Ular vergul bilan ajratiladi:

public static void sonlarniQosh(int a, int b) {
    int yigindi = a + b;
    System.out.println("Yig'indi: " + yigindi);
}

Funksiyalarni chaqirish va ishlatish

Funksiya yaratilgani bilan u o'z-o'zidan ishlamaydi. Uni ishga tushirish uchun "chaqirish" kerak. Funksiyani chaqirish uchun uning nomini va qavslar ichida kerakli parametrlarni yozish kifoya.

Keling, yuqorida yaratgan barcha funksiyalarimizni main funksiyasi ichidan chaqirib ko'ramiz. Java dasturi har doim main funksiyasidan boshlanishini eslang.

class Asosiy {
    // 1-funksiya: Oddiy salomlashish
    public static void salomBer() {
        System.out.println("Salom, dunyo!");
    }

    // 2-funksiya: Ism bilan salomlashish
    public static void shaxsiySalom(String ism) {
        System.out.println("Salom, " + ism + "!");
    }

    // 3-funksiya: Sonlarni qo'shish
    public static void sonlarniQosh(int a, int b) {
        int yigindi = a + b;
        System.out.println("Yig'indi: " + yigindi);
    }

    // Asosiy funksiya - dastur shu yerdan boshlanadi
    public static void main(String[] args) {
        // Funksiyalarni chaqirish
        salomBer(); // Natija: Salom, dunyo!
        
        shaxsiySalom("Ali"); // Natija: Salom, Ali!
        shaxsiySalom("Vali"); // Natija: Salom, Vali!
        
        sonlarniQosh(5, 10); // Natija: Yig'indi: 15
    }
}

Ko'rib turganingizdek, shaxsiySalom va sonlarniQosh funksiyalarini turli qiymatlar bilan bir necha marta chaqirishimiz mumkin. Har safar ular o'zlariga berilgan ma'lumotlar asosida yangi natija chiqaradi. Bu kodni qayta ishlatishning ajoyib namunasidir.

Quiz Questions 1/4

Dasturlashda funksiyalardan foydalanishning asosiy maqsadi nima?

Quiz Questions 2/4

Java funksiyasini e'lon qilishda void kalit so'zi nimani anglatadi?

Xulosa qilib aytganda, funksiyalar dasturni kichik, boshqariladigan va qayta ishlatiladigan qismlarga bo'lishga yordam beradi. Bu esa toza va samarali kod yozishning asosiy tamoyillaridan biridir.

Java'da return Kalit So'zi