तुम्ही कधी परदेशात फिरायला गेला आहात का? तिथे गेल्यावर तुम्हाला तुमच्या देशाचे चलन, म्हणजे रुपये, तिथल्या स्थानिक चलनात बदलावे लागतात. उदाहरणार्थ, अमेरिकेत डॉलर किंवा युरोपमध्ये युरो. चलनाची ही अदलाबदल जिथे होते, त्या जागतिक बाजारपेठेला 'फॉरेक्स' किंवा 'परकीय चलन बाजार' (Foreign Exchange Market) म्हणतात.

सोप्या भाषेत सांगायचे झाल्यास, फॉरेक्स बाजार हे एक जागतिक व्यासपीठ आहे जिथे विविध देशांची चलने खरेदी आणि विकली जातात. हा जगातील सर्वात मोठा आणि सर्वात तरल आर्थिक बाजार आहे. शेअर बाजाराप्रमाणे याचे कोणतेही एक निश्चित ठिकाण किंवा मुख्यालय नाही. हा पूर्णपणे इलेक्ट्रॉनिक स्वरूपात, जगभरातील बँका, वित्तीय संस्था आणि वैयक्तिक व्यापाऱ्यांच्या नेटवर्कद्वारे चालतो.

फॉरेक्स बाजाराला इतर आर्थिक बाजारांपेक्षा वेगळे बनवणारी काही खास वैशिष्ट्ये आहेत:

फॉरेक्स बाजारात अनेक प्रकारचे सहभागी असतात, जे वेगवेगळ्या कारणांसाठी व्यापार करतात. यातील प्रमुख सहभागी खालीलप्रमाणे आहेत:

फॉरेक्स बाजार २४ तास सुरू राहतो कारण तो जगभरातील चार प्रमुख आर्थिक सत्रांमध्ये विभागलेला आहे. प्रत्येक सत्राचे केंद्र एक मोठे जागतिक शहर असते. जेव्हा एक सत्र बंद होते, तेव्हा दुसरे सुरू होते. यामुळे बाजार सतत सक्रिय राहतो.

सर्वात जास्त खरेदी-विक्री तेव्हा होते जेव्हा लंडन आणि न्यूयॉर्क सत्र एकाच वेळी सुरू असतात (भारतीय वेळेनुसार साधारणपणे संध्याकाळच्या वेळी). या काळात बाजारात जास्त तरलता आणि हालचाल दिसून येते.

थोडक्यात, फॉरेक्स बाजार हा एक विशाल आणि सतत चालणारा जागतिक मंच आहे जो आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि अर्थव्यवस्थेत महत्त्वाची भूमिका बजावतो.