Wanneer de huid beschadigd raakt, reageert het lichaam onmiddellijk. Deze reactie, zelfs in de allereerste minuten, laat sporen na die cruciaal zijn voor forensisch onderzoek. Een van de snelste en meest betrouwbare indicatoren is de expressie van adhesiemoleculen op de wanden van bloedvaten. Deze moleculen fungeren als een soort 'klittenband' voor witte bloedcellen, die naar de plek des onheils worden geroepen.

De allereerste speler op het toneel is P-selectine Dit molecuul, dat al opgeslagen ligt in de endotheelcellen die de bloedvaten bekleden, kan binnen enkele minuten na een verwonding naar het celoppervlak worden verplaatst. Detectie van P-selectine in het weefsel rond een wond is dan ook een sterk bewijs dat de persoon nog leefde op het moment van de verwonding. Deze vitale reactie vindt niet plaats bij schade die na de dood wordt toegebracht.

Kort na P-selectine volgt een ander molecuul: E-selectine. In tegenstelling tot P-selectine wordt E-selectine niet opgeslagen, maar nieuw aangemaakt door de endotheelcellen als reactie op de verwonding. Dit proces duurt iets langer. De aanwezigheid van E-selectine wijst daarom op een iets langer overlevingsinterval, meestal in de orde van 20 tot 30 minuten. Samen vormen P- en E-selectine een duo dat de vroege ontstekingsreactie op gang brengt, een proces dat uitsluitend in levend weefsel kan plaatsvinden.

Naarmate de tijd verstrijkt, verschijnen er andere, krachtigere adhesiemoleculen. Deze behoren tot de immunoglobuline-superfamilie en zorgen voor een veel stevigere binding van witte bloedcellen aan de vaatwand. De twee belangrijkste in deze fase zijn ICAM-1 (Inter-Cellular Adhesion Molecule 1) en VCAM-1 (Vascular Cell Adhesion Molecule 1).

De expressie van ICAM-1 begint na ongeveer 1,5 uur en wordt significant rond de 4 uur na de verwonding. VCAM-1 volgt iets later, met een detecteerbare aanwezigheid vanaf ongeveer 3 uur. De aanwezigheid van deze moleculen geeft de forensisch patholoog een betrouwbaarder en nauwkeuriger venster voor het dateren van de wond.

Om deze moleculen zichtbaar te maken in weefselcoupes, wordt vaak de ABC-techniek (Avidine-Biotine Complex) gebruikt. Dit is een immunohistochemische methode die de adhesiemoleculen aankleurt, waardoor ze onder de microscoop te zien zijn. Een positieve kleuring voor bijvoorbeeld ICAM-1 in een weefselmonster uit een paraffineblokje betekent dat de wond minstens 1,5 uur oud was en de persoon op dat moment nog leefde. Dit onderscheid tussen een vitale reactie en een postmortale beschadiging is van onschatbare waarde in juridische contexten.

De expressie van deze moleculen is niet oneindig. P-selectine verdwijnt relatief snel en is na ongeveer 7 uur niet meer detecteerbaar. ICAM-1 daarentegen kan tot wel 3,5 dagen na het letsel aanwezig blijven. Door het specifieke patroon van aanwezige (en afwezige) adhesiemoleculen te analyseren, kan een nauwkeurige schatting worden gemaakt van de overlevingstijd na een verwonding.

Deze moleculaire benadering van wonddatering biedt een objectieve en wetenschappelijk onderbouwde methode die van onschatbare waarde is in het forensisch veld.