Bal qiyaas inaad aragto kubbad dhulka yuushaala. Isla markiiba, maskaxdaadu waxay is weydiinaysaa, "Yaa kubaddan halkan dhigay?" Ama, "Maxaa sababay inay halkan ahaato?" Su'aashani waa mid caqli gal ah. Waligaa kuma fikiraysid in kubaddu iskeed meeshaas uga soo muuqatay sabab la'aan.

Mabda'an asaasiga ah waxaa loo yaqaannaa Sharciga Sababta (Law of Causality). Wuxuu si fudud u qeexayaa in wax kasta oo bilow leh, ay qasab tahay inay lahaadaan sabab keentay jiritaankooda. Waxyaabuhu iskama soo muuqdaan faaruq. Tani waa mid ka mid ah sharciyada ugu aasaasiga ah ee caqliga iyo sayniskuba ay ku dhisan yihiin.

Haddii kubad fudud ay u baahan tahay sabab si ay meel u taallo, ka waran koonka oo dhan? Koonka, oo ka kooban malaayiin xiddigood, meereyaal, iyo wax kasta oo aan aragno ama aynaan arag, ma iska yimid sabab la'aan? Su'aashan waxay asaas u tahay dood falsafadeed oo qoto dheer.

Qarniyo badan ka hor, faylasuufyo iyo culimo, gaar ahaan kuwii ku xeel dheeraa Cilmiga Kalaamka, waxay soo bandhigeen dood caqli ku dhisan oo loo yaqaan 'Kalam Cosmological Argument'. Dooddani waxay isku dayaysaa inay caddayso jiritaanka sabab u ah koonka, iyadoo adeegsanaysa saddex qodob oo isku xiran:

1. Wax kasta oo bilow leh, sabab baa keentay.
2. Koonku bilow buu leeyahay.
3. Sidaas darteed, koonku sabab buu leeyay.

Qodobka koowaad waa mid iska cad, sida aan hore u soo aragnay. Qodobka saddexaadna wuxuu si toos ah uga dhalanayaa labada hore. Sidaa darteed, dooda oo dhan waxay ku xiran tahay run ahaanshaha qodobka labaad: in koonku bilow leeyahay. Maanta, sayniska casriga ah, gaar ahaan aragtida Big Bang-ka, wuxuu si xooggan u taageerayaa fikraddan ah in koonkeenu uu lahaa bilow gaar ah. Laakiin xitaa sayniska ka hor, faylasuufyadu waxay ku doodeen in waqtigu uusan noqon karin mid soo jiray weligiis.

Bal ka fikir haddii waqtiga lasoo dhaafay uusan lahayn bilow, oo uu yahay taxane aan dhammaad lahayn oo dhacdooyin ah. Haddii taasi run tahay, si aan u soo gaarno maalinta maanta ah (Present), waxay noqonaysaa inaan soo marno tiradaas aan dhammaadka lahayn ee maalmaha ah. Laakiin sidee baad u soo dhammayn kartaa socdaal aan dhammaad lahayn?

Waa wax aan suurtagal ahayn. Sida aadan u tiri karin dhammaan lambarada taban si aad u gaarto eber, sidoo kale suurtagal maaha in la soo maro taariikh aan bilow lahayn si loo gaaro 'hadda'. Haddii waqtigu soo jiray weligiis, weligeen ma aanan soo gaareen maalintan maanta ah, sababtoo ah mar walba waxaa jiri lahaa maalin kale oo ka horreysa oo u baahan in la soo maro. Tani waxaa loo yaqaan dhibaatada 'infinite regress'.

Fikradda ah 'taxane aan dhammaad lahayn' oo dhab ahaan jirta ayaa keenta is burinno kale oo caqli gal ah. Bal qiyaas maktabad leh tiro buugaag ah oo aan dhammaanayn. Haddii aad hal buug ka qaadato, imisaa soo haray? Weli waa tiro aan dhammaanayn. Haddii aad ka qaadato dhammaan buugaagta lambarrada sinnaanta leh, imisaa soo haray? Weli waa tiro aan dhammaanayn, inkastoo aad ka saartay tiro aan dhammaanayn oo buugaag ah!

Noocyadan oo kale oo iska hor imaadyo ah ayaa ku kalifay faylasuufyo badan inay ku qancaan in koonku uusan noqon karin mid soo jiray weligiis. Waa inuu lahaadaa bilow. Oo haddii uu bilow leeyahay, sida doodda Kalaam ay sheegtay, waa inuu lahaadaa sabab.

Marka la isku daro caddaymaha sayniska ee Big Bang-ka iyo doodaha falsafadeed ee ka dhanka ah waqti aan dhammaad lahayn, waxaynu helaynaa sawir cad: koonku wuxuu u muuqdaa mid lahaa bilow. Qirashada xaqiiqadan waxay albaabka u furaysaa su'aalaha ugu waaweyn ee aadanuhu isweydiiyo ee ku saabsan asalkeena iyo sababta aan halkan u joogno.