Barashada Cilmi-baadhista iyo Soo-jeedinta Mawduucyada
Cilmi-baadhista Casriga ah
Raadinta Xogta La Aamini Karo
Qoraal kasta oo cilmiyeysan wuxuu ku tiirsan yahay aasaas adag oo xog ah. Laakiin sidee lagu helaa xog la aamini karo xilli ay macluumaadka qaldan iyo kuwa aan la hubin ay buux dhaafiyeen internetka? Tallaabada ugu horreysa waa in la kala saaro noocyada ilaha xogta.
| Nooca Xogta | Sharraxaad | Tusaale |
|---|---|---|
| Xogta Asalka ah (Primary) | Macluumaad cusub oo si toos ah loo ururiyey. | Waraysi aad la yeelato qof khabiir ah, sahan aad adigu samayso, ama natiijada tijaabo aad qaadday. |
| Xogta Labaad (Secondary) | Falanqayn, tarjumaad, ama soo koobid xog asal ah oo hore u jirtay. | Buugaag, maqaallada wargeysyada, daraasado lagu daabacay joornaallo cilmiyeed. |
Xogta asalka ah waxay ku siinaysaa aragti toos ah, laakiin way adag tahay in la helo. Xogta labaad way sahlanaan kartaa in la helo, laakiin waa inaad had iyo jeer ka fikirtaa sida uu qoraagu u tarjumay xogta asalka ah. Labaduba waa muhiim, laakiin waa in si kala duwan loo adeegsado.
Helitaanka xogta labaad ee tayo sare leh waa halka ay ka soo galaan aaladaha sida Google Scholar.
Adeegsiga Google Scholar
Ka fikir Google Scholar inuu yahay maktabad weyn oo dhijitaal ah oo ay ka buuxaan daraasado, buugaag, iyo maqaallo tacliimeed. Si ka duwan Google-ka caadiga ah, wuxuu shaandheeyaa natiijooyinka si uu u soo saaro ilo-wareedyo cilmiyeysan oo keliya. Markaad wax ka dhex raadinayso, isticmaal ereyo fure ah oo sax ah.
Tusaale ahaan, halkii aad ka qori lahayd "saamaynta isbeddelka cimilada," isku day "saamaynta heerkulka badaha ee kalluunka Soomaaliya." Markasta oo aad si gaar ah wax u raadiso, waxay u badan tahay inaad hesho natiijooyin ku anfacaya.
Google Scholar wuxuu kaloo kuu ogolaanayaa inaad aragto inta jeer ee maqaal la soo xigtay. Haddii daraasad si weyn loo soo xigtay, waxay u badan tahay inay tahay mid muhiim u ah goobtaas cilmiga.
Markaad hesho maqaal ku habboon, fiiri qaybta tixraacyada (references). Waxay noqon kartaa khariidad dahab ah oo ku geynaysa ilo-wareedyo kale oo muhiim ah.
Hubinta Xaqiiqda iyo Eexda
Helitaanka xogtu waa hal shay, laakiin hubinta sax ahaanshaheedu waa shay kale oo aad muhiim u ah. Qoraal kasta oo aad akhrido, isweydii su'aalahan:
- Waa kuma qoraaga? Ma khabiir ku yahay mowduuca? Ma leeyahay dano gaar ah oo saameyn ku yeelan kara qoraalkiisa?
- Goormaa la qoray? Macluumaadku ma yahay mid cusub, gaar ahaan mowduucyada sayniska iyo teknolojiyadda?
- Maxay yihiin caddeymaha? Qoraagu ma bixinayaa caddeymo lagu taageerayo sheegashadiisa? Ma jiraan ilo kale oo xaqiijinaya macluumaadkan?
Kala saarista xaqiiqada iyo ra'yiga waa fure. Xaqiiqadu waa wax la xaqiijin karo, halka ra'yigu yahay aragtida qofka. Dood cilmiyeed adag waxay ku dhisan tahay xaqiiqooyin la xaqiijiyey, ee kuma dhisna dareen ama aragtiyo shakhsiyeed.
Eex
noun
U janjeersanaan ama fikrad hore oo qof ka haysto shay, taasoo inta badan loo arko inay tahay mid aan caddaalad ahayn.
Eexdu waxay noqon kartaa mid si dhib yar loo arko. Waxay ka dhalan kartaa dhinaca siyaasadda, dhaqaalaha, ama aragtiyo shakhsiyeed. Had iyo jeer isku day inaad akhrido ilo kala duwan oo leh aragtiyo kala geddisan si aad u hesho sawir buuxa.
Habaynta Tixraacyada
Markaad xog ka soo qaadato shaqo qof kale, waa qasab inaad siiso aqoonsi. Tan waxaa loo yaqaan tixraac (citation). Tixraacu wuxuu qabtaa laba shaqo oo waaweyn:
- Wuxuu muujinayaa daacadnimo aqooneed adigoo aqoonsanaya shaqada dadka kale.
- Wuxuu u oggolaanayaa akhristayaashaada inay si fudud u helaan ilaha asalka ah ee aad isticmaashay.
Xadgudub waxaa noqon kara in qoraalka aad qortay laguu gacan dhaafo oo adiga oo aan wax lagaa weydiin qoraalkaagii la xado, isla mar ahaantaana lagu qorayo magac qof kale oo aan shaqo ku lahayn qoraalka.
Waxaa jira habab badan oo loo habeeyo tixraacyada, sida APA, MLA, iyo Chicago. Habka aad dooranayso wuxuu ku xirnaan karaa goobtaada waxbarasho ama shuruudaha daabacaadda. Waxa ugu muhiimsan waa inaad si joogto ah u isticmaasho hal qaab oo aad bixiso dhammaan macluumaadka loo baahan yahay, sida magaca qoraaga, sanadka la daabacay, cinwaanka shaqada, iyo meesha laga helay.
Hadda oo aad taqaanid sida loo raadiyo, loo qiimeeyo, loona tixraaco ilaha xogta, aynu tijaabino aqoontaada.
Maxay ku kala duwan yihiin ilaha xogta asalka ah (primary) iyo kuwa labaad (secondary)?
Si aad u hesho natiijooyinka ugu wanaagsan marka aad wax ka raadinayso Google Scholar, maxaa muhiim ah inaad samayso?
Ku celcelinta iyo adeegsiga xirfadahan ayaa kaa dhigi doona cilmi-baadhe karti leh oo awood u leh inuu dhiso dood cilmiyeed oo adag.