ਤੁਹਾਡੀ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (SST) ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੁੱਲ 100 ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਦੋ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ: ਇੱਕ 80 ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ 20 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੁਲਾਂਕਣ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਤੁਹਾਡਾ 3 ਘੰਟੇ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ 6 ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ੳ, ਅ, ੲ, ਸ, ਹ ਅਤੇ ਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਣਤਰ ਤੁਹਾਡੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਪਰਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਭਾਗ-ੳ ਅਤੇ ਭਾਗ-ਅ (ਕੁੱਲ 20 ਅੰਕ): ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਾਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਭਾਗ-ੳ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (MCQs) ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚੁਣਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਗ-ਅ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਭਰੋ, ਸਹੀ/ਗਲਤ, ਜਾਂ ਇੱਕ-ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਉੱਤਰ। ਇਹਨਾਂ 20 ਅੰਕਾਂ ਲਈ, ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਭਾਗ-ੲ (24 ਅੰਕ): ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 3-3 ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਭਗ 30-40 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਬ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਬਿੰਦੂ-ਅਧਾਰਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।

ਭਾਗ-ਸ (20 ਅੰਕ): ਇਹ ਵੱਡੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੋਣ (internal choice) ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜਵਾਬ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 80-100 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਨੂੰ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫਾਂ ਜਾਂ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ।

ਭਾਗ-ਹ (8 ਅੰਕ): ਇਹ ਇੱਕ ਸਰੋਤ-ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਭਾਗ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ (ਇਤਿਹਾਸ, ਭੂਗੋਲ ਜਾਂ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ) ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਪਰਖਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਬ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭਾਗ-ਕ (8 ਅੰਕ): ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਭਾਗ ਨਕਸ਼ੇ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਕੁਝ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਕਸ਼ੇ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਆਸ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ 3 ਘੰਟੇ, ਯਾਨੀ 180 ਮਿੰਟ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵੰਡਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸੁਝਾਈ ਗਈ ਸਮਾਂ-ਵੰਡ ਹੈ:

ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗਾਈਡ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਭਾਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ।

ਇਸ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸ ਭਾਗ 'ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨੀ ਹੈ।