જ્યારે આપણે ૧૦ થી મોટી સંખ્યાઓ જોઈએ છીએ, ત્યારે આપણે અંકોને તેમના 'ઘર' અથવા સ્થાન પ્રમાણે ગોઠવીએ છીએ. આ ઘરોને એકમ અને દશક કહેવાય છે. જમણી બાજુનું પહેલું ઘર 'એકમ'નું છે, અને તેની ડાબી બાજુનું ઘર 'દશક'નું છે.

કલ્પના કરો કે તમારી પાસે ૨૩ લખોટીઓ છે. તમે તેને કેવી રીતે ગણશો? તમે ૧૦-૧૦ના જૂથ બનાવી શકો છો. તમારી પાસે ૧૦ લખોટીઓના ૨ જૂથ બનશે, અને ૩ લખોટીઓ છૂટી રહેશે.

આ સ્થાન કિંમતની પદ્ધતિ આપણને કોઈપણ સંખ્યાને સરળતાથી સમજવામાં અને લખવામાં મદદ કરે છે. દરેક અંકનું મૂલ્ય તેના સ્થાન પર આધાર રાખે છે. ચાલો આપણે એક કોષ્ટકમાં કેટલીક સંખ્યાઓ જોઈએ:

એક સંખ્યા રેખા એ સંખ્યાઓને ક્રમમાં જોવા માટેનો એક ઉત્તમ રસ્તો છે. તે એક સીધી લીટી જેવી છે જેના પર સંખ્યાઓ ચિહ્નિત થયેલ હોય છે. જેમ જેમ આપણે જમણી બાજુ જઈએ છીએ, તેમ તેમ સંખ્યાઓ મોટી થતી જાય છે.

ઉપરની સંખ્યા રેખા પર, તમે જોઈ શકો છો કે દરેક દશક (૧૦, ૨૦, ૩૦...) એક મોટું પગથિયું છે. સંખ્યા ૪૭ એ ૪૦ અને ૫૦ ની વચ્ચે છે, ૪૦ થી ૭ પગલાં આગળ. આ આપણને સંખ્યાઓની તુલના કરવામાં મદદ કરે છે.

જ્યારે આપણે બે સંખ્યાઓની તુલના કરીએ છીએ, ત્યારે આપણે સૌ પ્રથમ દશકના સ્થાન પરના અંકને જોઈએ છીએ. જે સંખ્યાનો દશકનો અંક મોટો હોય, તે સંખ્યા મોટી હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, ૬૨ અને ૩૯ માં, ૬ એ ૩ કરતાં મોટો છે, તેથી ૬૨ એ ૩૯ કરતાં મોટી સંખ્યા છે.

આપણે દરરોજ ૧ થી ૧૦૦ સુધીની સંખ્યાઓનો ઉપયોગ કરીએ છીએ, ભલે આપણને તેનો ખ્યાલ ન હોય. જ્યારે તમે બજારમાં શાકભાજી ખરીદવા જાઓ છો અને દુકાનદારને $૩૫ આપો છો, ત્યારે તમે ૩ દશક (ત્રણ ૧૦ની નોટ) અને ૫ એકમ (પાંચ ૧નો સિક્કો) નો ઉપયોગ કરી રહ્યા છો.

જ્યારે તમે કૅલેન્ડરમાં જુઓ છો કે મહિનામાં ૩૦ દિવસ છે, ત્યારે તમે સમજો છો કે તેમાં ૩ દશક અને ૦ એકમ છે. ક્રિકેટ મેચમાં કોઈ બેટ્સમેન ૯૮ રન બનાવે છે, તો તેનો અર્થ છે ૯ દશક અને ૮ એકમ. સંખ્યાઓની આ સમજ આપણને આપણી આસપાસની દુનિયાને વધુ સારી રીતે સમજવામાં મદદ કરે છે.

હવે તમે દશક અને એકમ વિશે શીખી ગયા છો, ચાલો કેટલાક મુખ્ય શબ્દોને યાદ કરીએ.

ચાલો જોઈએ કે તમે કેટલું શીખ્યા. નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપવાનો પ્રયાસ કરો.

ખૂબ સરસ! દશક અને એકમની સમજ એ ગણિતમાં આગળ વધવા માટેનું પ્રથમ અને સૌથી મહત્વનું પગથિયું છે.