ترامپ و ایران: تحلیل روابط
مقدمهای بر سیاست خارجی ترامپ
اول آمریکا: دکترین ترامپ
سیاست خارجی دونالد ترامپ یک گسست آشکار از رویکردهای رؤسای جمهور پیشین آمریکا بود. او با شعار «اول آمریکا» (America First) وارد کاخ سفید شد، عبارتی که به سرعت به سنگ بنای دکترین او در عرصه جهانی تبدیل شد. این شعار صرفاً یک عبارت تبلیغاتی نبود، بلکه نشاندهنده یک تغییر بنیادین در نگاه آمریکا به جهان بود: اولویت دادن بیقید و شرط به منافع ملی آمریکا، حتی اگر به قیمت تضعیف اتحادهای سنتی و هنجارهای بینالمللی تمام شود.
در عمل، «اول آمریکا» به معنای تمرکز بر مسائل داخلی مانند اشتغال، امنیت مرزها و حاکمیت ملی بود. ترامپ معتقد بود که آمریکا در دهههای گذشته بیش از حد درگیر تعهدات بینالمللی شده و هزینه زیادی برای حفظ نظم جهانی پرداخته است، در حالی که سایر کشورها از این وضعیت سوءاستفاده کردهاند. این دیدگاه، رویکرد او را نسبت به توافقهای چندجانبه، سازمانهای بینالمللی و اتحادهای نظامی شکل داد. او به جای همکاری در چارچوبهای تثبیتشده، دیپلماسی دوجانبه و معاملاتی را ترجیح میداد که در آن میتوانست قدرت اقتصادی و نظامی آمریکا را به اهرمی برای کسب امتیاز تبدیل کند.
از دیدگاه ترامپ، روابط بینالملل یک معامله بود، نه یک جامعه جهانی. هدف اصلی، «برنده شدن» برای آمریکا در هر مذاکره و توافقی بود.
تکان دادن نظم جهانی
این رویکرد جدید، نظم لیبرال بینالمللی را که آمریکا پس از جنگ جهانی دوم در ایجاد آن نقش محوری داشت، به چالش کشید. متحدان سنتی آمریکا در اروپا و آسیا با بیاعتمادی به سیاستهای واشنگتن مینگریستند. ترامپ بارها از اعضای ناتو انتقاد کرد که سهم منصفانه خود را در هزینههای دفاعی نمیپردازند و تهدید به کاهش تعهدات آمریکا در این پیمان نظامی کرد.
در حوزه اقتصاد، او جنگهای تجاری را با وضع تعرفههای سنگین بر کالاهای وارداتی، به ویژه از چین و حتی متحدانی مانند اتحادیه اروپا و کانادا، آغاز کرد. هدف او کاهش کسری تجاری آمریکا و بازگرداندن مشاغل صنعتی به داخل کشور بود. این اقدامات، تنشهای جدی در روابط تجاری جهانی ایجاد کرد و بسیاری از کشورها را به اقدامات متقابل واداشت.
جایگاه متغیر آمریکا
در دوره ریاست جمهوری ترامپ، جایگاه آمریکا در جهان دستخوش تغییر شد. از یک سو، طرفدارانش معتقد بودند که او با کنار گذاشتن تعهدات پرهزینه و تمرکز بر منافع داخلی، آمریکا را قویتر کرده است. آنها رویکرد سرسختانه او در قبال رقبا را تحسین میکردند و آن را نشانهای از قاطعیت و دفاع از حاکمیت ملی میدانستند.
از سوی دیگر، منتقدان بر این باور بودند که سیاست «اول آمریکا» در نهایت به انزوای آمریکا منجر شده است. خروج از توافقهای بینالمللی مهم مانند توافق اقلیمی پاریس و زیر سؤال بردن نهادهای جهانی، اعتبار آمریکا را به عنوان یک شریک قابل اعتماد خدشهدار کرد. این وضعیت، فضایی را برای قدرتهای رقیب مانند چین و روسیه فراهم آورد تا نفوذ خود را در عرصههایی که آمریکا از آن عقبنشینی کرده بود، گسترش دهند. در نتیجه، جهان شاهد یک آمریکای قدرتمند اما کمتر قابل پیشبینی بود که ترجیح میداد به تنهایی عمل کند تا در چارچوب یک ائتلاف.
شعار اصلی و سنگ بنای دکترین سیاست خارجی دونالد ترامپ چه بود؟
رویکرد ترامپ در قبال توافقهای بینالمللی و سازمانهای جهانی چگونه بود؟
رویکرد معاملاتی و تأکید بر منافع ملی، مشخصه اصلی سیاست خارجی دولت ترامپ بود که تأثیرات عمیق و ماندگاری بر روابط بینالملل گذاشت.

