तुम्ही Nmap चा वापर पोर्ट्स आणि सर्व्हिसेस शोधण्यासाठी केला असेल, पण Nmap फक्त एक पोर्ट स्कॅनर नाही. ते एक शक्तिशाली सुरक्षा ऑडिटिंग टूल आहे, ज्याचे श्रेय Nmap स्क्रिप्टिंग इंजिन (NSE) ला जाते. NSE तुम्हाला Lua प्रोग्रामिंग भाषेत लिहिलेल्या स्क्रिप्ट्स वापरून विविध प्रकारचे नेटवर्क टास्क ऑटोमेट करण्याची परवानगी देते.

वरील कमांड http-title नावाची स्क्रिप्ट चालवते, जी पोर्ट 80 वर चालणाऱ्या वेबपेजचे शीर्षक मिळवते. NSE स्क्रिप्ट्स विविध कॅटेगिरीमध्ये विभागलेल्या आहेत, जसे की auth, broadcast, brute, discovery, dos, exploit, fuzzer, intrusive, malware, safe, आणि vuln.

उदाहरणार्थ, एखाद्या सिस्टीममधील ज्ञात कमकुवतपणा (vulnerabilities) शोधण्यासाठी, तुम्ही vuln कॅटेगरीतील सर्व स्क्रिप्ट्स चालवू शकता:

आधुनिक नेटवर्कमध्ये फायरवॉल आणि Intrusion Detection/Prevention Systems (IDS/IPS) बसवलेले असतात. हे सिस्टीम संशयास्पद स्कॅनिंग पॅटर्न ओळखून तुमचा आयपी ॲड्रेस ब्लॉक करू शकतात. यापासून वाचण्यासाठी Nmap मध्ये अनेक तंत्रे आहेत.

त्यापैकी एक म्हणजे पॅकेट फ्रॅगमेंटेशन (Packet Fragmentation). या तंत्रात, Nmap टीसीपी हेडरला लहान तुकड्यांमध्ये (fragments) विभागून पाठवते. अनेक फायरवॉल आणि आयडीएस हे लहान तुकडे तपासण्यासाठी डिझाइन केलेले नसतात, त्यामुळे ते त्यांना जाऊ देतात. नेटवर्कच्या दुसऱ्या टोकाला, लक्ष्य प्रणाली हे तुकडे पुन्हा एकत्र जोडते.

-f पर्याय डीफॉल्टनुसार 8 बाइट्सचे तुकडे वापरतो. --mtu पर्यायाने तुम्ही तुकड्यांचा आकार (size) स्वतः ठरवू शकता, जो 8 चा गुणाकार (multiple) असावा. हे तंत्र जुन्या आणि कमी कॉन्फिगर केलेल्या फायरवॉलवर अधिक प्रभावी ठरते.

स्कॅनिंग करताना तुमची खरी ओळख लपवण्यासाठी Nmap मध्ये 'डेकॉय स्कॅनिंग' (Decoy Scanning) आणि 'आयपी स्पूफिंग' (IP Spoofing) यांसारखी प्रगत तंत्रे आहेत.

डेकॉय स्कॅनिंगमध्ये, तुम्ही तुमच्या खऱ्या आयपी ॲड्रेससोबत काही बनावट (decoy) आयपी ॲड्रेसवरूनही स्कॅन सुरू करता. यामुळे लक्ष्य प्रणालीच्या लॉगमध्ये अनेक आयपी ॲड्रेस दिसतात आणि तुमचा खरा आयपी ओळखणे कठीण होते.

दुसरीकडे, आयपी स्पूफिंग मध्ये तुम्ही पूर्णपणे वेगळा आयपी ॲड्रेस वापरून स्कॅन करता. यासाठी -S हा पर्याय वापरला जातो. तथापि, हे तंत्र मर्यादित आहे कारण लक्ष्य प्रणालीकडून येणारे प्रतिसाद (replies) तुमच्या खऱ्या आयपीवर न येता बनावट आयपीवर जातात. त्यामुळे, तुम्ही SYN स्कॅनसारखे 'ब्लाइंड' (blind) स्कॅनच करू शकता, जिथे तुम्हाला पूर्ण कनेक्शन स्थापित करण्याची गरज नसते.

Nmap फक्त open, closed आणि filtered या तीन स्थिती दाखवत नाही. ते अधिक तपशीलवार माहिती देते, जसे की unfiltered, open|filtered आणि closed|filtered. या स्थिती समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

• Unfiltered: ही स्थिती ACK स्कॅन (-sA) मध्ये येते. याचा अर्थ असा की पोर्टपर्यंत पोहोचता येते, पण ते उघडे आहे की बंद, हे Nmap ठरवू शकत नाही.
• Open|Filtered: जेव्हा Nmap हे ठरवू शकत नाही की पोर्ट उघडे आहे की फायरवॉलमुळे फिल्टर केले जात आहे, तेव्हा ही स्थिती दिसते. हे UDP स्कॅन किंवा कमी सामान्य TCP स्कॅन प्रकारांमध्ये घडते.
• Closed|Filtered: ही स्थिती Idle Scan (-sI) मध्ये दिसते आणि याचा अर्थ असा होतो की पोर्ट बंद आहे की फिल्टर केलेले आहे, हे Nmap निश्चित करू शकत नाही.

या प्रगत तंत्रांचा वापर करून तुम्ही नेटवर्कची अधिक सखोल माहिती मिळवू शकता. चला आता काही प्रश्नांसह तुमचा सराव करूया.

ही तंत्रे शक्तिशाली आहेत, पण त्यांचा वापर जबाबदारीने करणे महत्त्वाचे आहे. नेहमी लक्षात ठेवा की परवानगीशिवाय कोणत्याही नेटवर्कचे स्कॅनिंग करणे बेकायदेशीर आणि अनैतिक आहे.