Պետական PR-ի ռազմավարական կառավարում
Ռազմավարական պլանավորման մոդելներ
Ռազմավարական պլանավորումից դեպի չափելի ազդեցություն
Հանրային հատվածում հաղորդակցության ռազմավարական պլանավորումը պահանջում է շրջանակներ, որոնք քաղաքականության վերացական նպատակները վերածում են կոնկրետ, չափելի արդյունքների։ Ստանդարտ մոդելներից անդին անցնելը թույլ է տալիս ոչ միայն հասնել լսարանին, այլև խթանել վարքագծային իրական փոփոխություններ։ Այս գործընթացի հիմքում ընկած են երկու հզոր մոդելներ՝ OASIS-ը և COM-B-ն, որոնք կառուցվածք են ապահովում բարդ միջավայրերում նավարկելու համար:
OASIS շրջանակը՝ որպես կառուցվածք
Մեծ Բրիտանիայի կառավարության կողմից մշակված OASIS (Objectives, Audience insight, Strategy/Ideas, Implementation, Scoring) շրջանակը արշավի պլանավորման համապարփակ մոտեցում է: Այն գծային գործընթաց չէ, այլ կրկնվող ցիկլ, որտեղ յուրաքանչյուր փուլ տեղեկատվություն է տրամադրում մյուսներին։ Սա հատկապես կարևոր է հանրային քաղաքականության համար, որտեղ արտաքին գործոնները կարող են արագ փոխվել։
OASIS-ի առանցքային տարրը նպատակադրումն է: Սովորական SMART (Specific, Measurable, Achievable, Relevant, Time-bound) սկզբունքների փոխարեն հանրային հաղորդակցության մեջ կիրառվում է մոտեցումը։ Այստեղ «C»-ն նշանակում է Challenge (Մարտահրավեր), որը ենթադրում է նպատակների սահմանում, որոնք ձգտում են առավելագույնի հասցնել ազդեցությունը, այլ ոչ թե պարզապես հասնել անվտանգ թիրախների։ Սա քաղաքականության նպատակները վերածում է հաղորդակցության հավակնոտ, բայց իրատեսական թիրախների։
Օրինակ՝ «բարձրացնել իրազեկվածությունը» նպատակի փոխարեն C-SMART նպատակը կլինի՝ «վեց ամսվա ընթացքում թիրախային խմբի 40%-ի մոտ հասնել վարքագծի կոնկրետ փոփոխության (օրինակ՝ վերամշակման համար թափոնների տեսակավորում)՝ օգտագործելով թվային արշավ և համայնքային ներգրավվածություն»:
COM-B՝ վարքագծի փոփոխության բանալին
Հաճախ հաղորդակցության նպատակը ոչ թե պարզապես տեղեկացնելն է, այլ վարքագիծ փոխելը։ Հենց այստեղ է օգնության հասնում ՝ վարքագծային գիտության հիմնարար շրջանակը։ Այն պնդում է, որ ցանկացած վարքագիծ (Behaviour) տեղի ունենալու համար անհրաժեշտ են երեք պայմաններ՝ կարողություն (Capability), հնարավորություն (Opportunity) և մոտիվացիա (Motivation)։
| Բաղադրիչ | Ենթաբաղադրիչ | Նկարագրություն | Հաղորդակցության օրինակ |
|---|---|---|---|
| Կարողություն (Capability) | Հոգեբանական, Ֆիզիկական | Անհրաժեշտ գիտելիքներ, հմտություններ և ֆիզիկական կարողություններ ունենալը։ | Քայլ առ քայլ ուղեցույցներ, ուսուցողական տեսանյութեր։ |
| Հնարավորություն (Opportunity) | Ֆիզիկական, Սոցիալական | Արտաքին միջավայրի գործոններ, որոնք թույլ են տալիս կամ խոչընդոտում են վարքագծին։ | Հասանելի ծառայությունների մասին տեղեկատվություն, սոցիալական նորմերի ընդգծում։ |
| Մոտիվացիա (Motivation) | Ռեֆլեկտիվ, Ավտոմատ | Ներքին գործընթացներ, որոնք ուղղորդում են վարքագիծը (գիտակցված համոզմունքներ և զգացմունքային ռեակցիաներ)։ | Հաջողության պատմություններ, ռիսկերի մասին նախազգուշացումներ, էմոցիոնալ կոչեր։ |
OASIS-ի «Audience insight» (Լսարանի ընկալում) փուլում COM-B վերլուծությունը թույլ է տալիս բացահայտել թիրախային լսարանի վարքագծի իրական խոչընդոտները: Արդյո՞ք մարդիկ տեղյակ չեն (Կարողության պակաս), թե՞ չունեն անհրաժեշտ ենթակառուցվածք (Հնարավորության պակաս), թե՞ պարզապես չեն հավատում դրա կարևորությանը (Մոտիվացիայի պակաս): Պատասխանը որոշում է հաղորդակցության ռազմավարությունը և ուղերձները:
Շահակիցների առաջադեմ քարտեզագրում և աուդիտ
Հանրային նախաձեռնությունները բազմաթիվ շահակիցներ ունեն՝ քաղաքացիներից մինչև այլ պետական կառույցներ, ՀԿ-ներ և մասնավոր հատված։ Ազդեցություն/Հետաքրքրություն պարզ մատրիցայից անդին, առաջադեմ քարտեզագրումը ներառում է դաշինքների, հնարավոր կոնֆլիկտների և յուրաքանչյուր խմբի ազդեցության ալիքների վերլուծություն։ Այն նաև գնահատում է նրանց ընկալումները և սպասումները։
Այս գործընթացի անբաժանելի մասն է ։ Սա ներառում է անցյալի արշավների համակարգված վերանայում՝ գնահատելու դրանց արդյունավետությունը COM-B և C-SMART շրջանակներում։ Ի՞նչն է աշխատել, ի՞նչը՝ ոչ, և ամենակարևորը՝ ինչո՞ւ։ Այս աուդիտը թույլ է տալիս ռեսուրսները (ժամանակ, բյուջե, մարդկային կապիտալ) ուղղել դեպի ամենաբարձր պոտենցիալ ազդեցություն ունեցող ռազմավարություններ և ալիքներ՝ խուսափելով անցյալի սխալների կրկնությունից:
OASIS, COM-B, C-SMART և շահակիցների խորը վերլուծության համադրումը ստեղծում է հզոր գործիքակազմ։ Այն ապահովում է, որ հանրային հաղորդակցությունը դադարում է լինել պարզապես հանրային կապերի գործառույթ և դառնում է քաղաքականության իրականացման ռազմավարական լծակ՝ ծառայելով պետական մանդատի կատարմանը։
OASIS շրջանակի «Audience insight» (Լսարանի ընկալում) փուլում COM-B մոդելի կիրառման հիմնական նպատակը ո՞րն է:
Հանրային հատվածի հաղորդակցության մեջ կիրառվող C-SMART մոտեցման մեջ «C» տառը նշանակում է «Challenge» (Մարտահրավեր), որը ենթադրում է նպատակների սահմանում, որոնք ձգտում են առավելագույնի հասցնել ազդեցությունը։
