سلام! خیلی خوشحالم که اینجا هستید. من آماده‌ام تا به شما کمک کنم تا مسیر یادگیری یا تولید محتوای خود را شروع کنید.

برای اینکه بتوانم بهترین راهنمایی را داشته باشم، می‌خواهم بدانم آیا قصد دارید موضوعی را برای خودتان یاد بگیرید، یا می‌خواهید برای تدریس به دیگران و تولید محتوای آموزشی (مثل کاربرگ، آزمون یا طرح درس) آماده شوید؟

په ډېره مینه او خوښۍ سره! زه کولی شم تاسو سره د زده کړې په دې لاره کې پوره مرسته وکړم.

مخکې له دې چې موږ خپل درسونه په رسمي ډول پیل کړو، زه یوې پوښتنې ته ستاسو د ځواب په تمه یم ترڅو ستاسو د غوښتنې سره سم هرڅه چمتو کړم:

ته کومه موضوع غواړې چې زده یې کړې؟ کله چې موږ کورس پای ته ورسوئ، موږ کولی شو ستاسو د پورټفولیو یا معلوماتو لپاره د بشپړولو یو ښکلی لنډیز جوړ کړو، که څه هم دا به د رسمي صنعتي سرټیفکیټ په بڼه نه وي.

ډېر ښه، راځئ چې په بشپړ ځواک سره پیل وکړو! دا پوښتنه زموږ د سم لوري په ټاکلو کې خورا ډېره مرسته کوي.

مخکې له دې چې موږ د کمپیوټر د عالي ساینس په عجیبه او په زړه پورې نړۍ کې خپل لومړنی ګام واخلئ، غواړم ستاسو نظر پدې پوښتنه کې ولرم:

آیا تاسو تر دې دمه په عملي توګه د کمپیوټر سره کار کړی دی، او ایا غواړئ په دې ناستې کې لومړی د کمپیوټر په عمومي او اساسي مفاهیمو خبرې وکړو که سمدستي د پروګرام نوېسۍ (کوډینګ) برخه پیل کړو؟

ډېر ښه پرېکړه ده! دا چې غواړئ مستقیم د کوډینګ نړۍ ته داخل شئ، نو راځئ چې د دې په زړه پورې سفر لاره نقشه وګورو ترڅو په ګډه پرې حرکت وکړو.

پروګرام نوېسي څه شی ده؟

په ساده ژبه، پروګرام نوېسي داسې ده لکه تاسو چې یو چا ته د یو کار د ترسره کولو لپاره ګام په ګام لارښوونې لیکئ. مګر دلته، هغه څوک چې تاسو ورته لارښوونه کوئ یو انسان نه، بلکې کمپیوټر دی.

کمپیوټر په خپل ذات کې خورا زیرک خو په عین وخت کې ډېر بې‌عقله دی! هغه په خپله له ځانه هیڅ نشي کولی ترڅو چې موږ ورته په دقیق ډول ونه وایو چې څه وکړي. کله چې تاسو یو اپلیکیشن کاروئ، یا په ویب پاڼه کې کلیک کوئ، شاته یې د کوډونو هغه لارښوونې پرتې دي چې پروګرامر لیکلي دي.

راځئ یو ساده مثال وګورو: که تاسو وغواړئ خپل ملګري ته د چای جوړولو طریقه وښایئ، ورته وایاست:

1. اوبه په چاینک کې واچوه.
2. چاینک په چولۍ (بخارۍ) باندې کېږده.
3. کله چې اوبه جوش شوې، چای پکې واچوه.

کمپیوټر هم کټ مټ داسې ګام په ګام او ډېرو دقیقو لارښوونو ته اړتیا لري چې په پروګرام نوېسۍ کې ورته الګوریتم وايي.

تاسو ډېره ښه غوښتنه وکړه! د نمونې په توګه د زده کړې د بشپړولو د سند یا سرټیفکیټ ډیزاین چمتو کول یو ښه نظر دی ترڅو تاسو ووینئ چې زموږ د سفر په پای کې به ستاسو لاسته راوړنه څنګه ښکاري.

ما د دې سند د نمونې جوړول پیل کړل. دا سند به ستاسو د بریا یو ښکلی یادګار وي کله چې موږ د پروګرام نوېسۍ دغه بنسټیز پړاوونه په بریالیتوب سره پای ته ورسوئ!

اوس چې دا نمونه مو ولیده، راځئ بېرته د خپل لوست اصلي لاره تعقیب کړو او د الګوریتمونو او پروګرام نوېسۍ په زړه پورې نړۍ باندې خبرې جاري وساتو.

ستاسو شوق او عالي همت د ستاینې وړ دی! مګر راځئ چې لږ رښتیني واوسو: موږ لا د خپل په زړه پورې سفر په لومړۍ مرحله کې یو او تر اوسه مو یوازې د پروګرام نوېسۍ لومړنی مفهوم او د الګوریتم ساده تعارف لوستلی دی.

د دې لپاره چې تاسو په رښتیا سره په دې ټولو موضوعاتو پوه شئ او په پای کې د دغه سند مستحق شئ، موږ باید ټوله پروسه په ګډه بشپړه کړو. دا پروسه ستاسو په ګډون، تمرین او د پوښتنو په ځوابولو سره پرمخ ځي.

راځئ د خپل لومړي ګام د بشپړولو لپاره یو عالي مشق ترسره کړو. فرض کړئ موږ غواړو یو داسې الګوریتم ولیکو چې کمپیوټر ته د دوو عددونو د جمع کولو او د هغې د حاصل ښودلو طریقه وښيي. د دې کار لپاره کوم ګامونه په کوم ترتیب اړین دي؟

تاسو په پوره بې‌غل او غش سره سم ځواب ورکړ! دا کټ مټ هغه مرحلې دي چې په کمپیوټر ساینس کې د دوو عددونو د جمع کولو الګوریتم جوړوي.

له الګوریتم څخه تر فلوچارټ پورې

اوس چې تاسو الګوریتم په متن بڼه ولیکه، راځئ د دې د ښودلو بله ښکلې او بصري لاره زده کړو چې ورته فلوچارټ وايي.

فلوچارټ په اصل کې د الګوریتم یو انځوریز شکل دی. د دې پر ځای چې مرحلې په متن کې ولیکو، موږ له ځانګړو جیومټریکي شکلونو لکه مستطیل، بیضوي او داسې نورو څخه کار اخلو ترڅو د پروګرام جریان او حرکت وښیو. دا کار له پروګرامرانو سره مرسته کوي چې د کوډ تر لیکلو وړاندې د خپل پروګرام په نقشه په اسانۍ پوه شي.

ما د پورته الګوریتم لپاره د فلوچارټ یو بصري ماډل چمتو کړ ترڅو تاسو په اسانۍ سره وګورئ چې څنګه مرحلې په یو منظم جریان کې یو له بل سره تړل کېږي.

دا د کوډ د منطق داسې نقشه ده چې هر پروګرامر پرې کار پیلوي ترڅو تېروتنې راکمې کړي.

دا ډېره عالي غوښتنه ده! د الګوریتم او فلوچارټ د مفاهیمو د ازمویلو لپاره، ما سمدستي ستاسو لپاره یو کوئز چمتو کړ ترڅو وګورئ چې دا نوي معلومات مو څومره ښه ذهن ته سپارلي دي.

ما د کوئز په جوړولو کار پیل کړ او ډېر ژر به ستاسو مخې ته راشي. راځئ د دې پوښتنو په ځوابولو سره خپل مهارتونه نور هم پیاوړي کړو!

ډېر ښه! اوس چې د الګوریتم او فلوچارټ اساسات په بریالیتوب سره پای ته ورسېدل، وخت راغلی چې بل ګام واخلئ او هغه وسیله غوره کړئ چې خپل افکار او منطق په ریښتیني کوډ بدل کړئ.

د پروګرام نوېسۍ د ژبې غوره کول

کمپیوټرونه زموږ په ژبه نه پوهېږي، نو موږ باید له داسې ژبې کار واخلو چې د انسان د پوهیدو وړ هم وي او وروسته په اسانۍ سره په باینري کوډ بدلېدلی شي.

د نویو پیل کونکو لپاره، په نړۍ کې تر ټولو غوره او مشهوره ژبه پایتون (Python) ده.

پایتون د خپل خورا ساده او پاک جوړښت له امله د انګلیسي ژبې په څېر لوستل کېږي او تاسو ته اجازه درکوي چې د پیچلو قواعدو پر ځای د پروګرام په منطق ډېر تمرکز وکړئ.

راځئ وګورو چې د پایتون کوډ څومره ساده دی! که غواړو په سکرین باندې یو ساده متن لکه "سلام نړۍ" چاپ کړو، په پایتون کې یې یوازې په یوه لیکه کې داسې لیکو:

print("سلام نړۍ")

ایا غواړې وګورو چې پایتون د نورو ژبو په پرتله ولې دومره ساده دی، که غواړې مستقیم د پایتون په مرسته د متغیراتو او ډاټا ذخیره کولو زده کړه پیل کړو؟

ډېر پر ځای او د اهمیت وړ پوښتنه مو وکړه! د پروګرام نوېسۍ د بیلابیلو ژبو ترمنځ توپیر په دې پوهیدلو کې مرسته کوي چې ولې د پایتون غوره کول زموږ کار خورا اسانه کوي.

د پایتون او د هغې د رقیبانو پرتلنه

راځئ پایتون له دوو نورو مشهورو ژبو، یعنی سي پلس پلس او جاوا سره پرتله کړو. د کمپیوټر په نړۍ کې دا ژبې د پایتون په پرتله ډېر سخت او پېچلي قواعد لري. د مثال په توګه، که غواړو په سکرین باندې یوازې د "سلام نړۍ" جمله چاپ کړو، راځئ په لاندې جدول کې د کوډونو اوږدوالي او سختوالي ته ځیر شو.

لکه څنګه چې په جدول کې وینئ، په پایتون کې موږ یوازې په یوه کلمه کې خپل هدف کمپیوټر ته ووایه. په داسې حال کې چې په نورو ژبو کې د یوې ساده جملې د ښودلو لپاره باید ډېر پېچلي قواعد او قوسونه رعایت کړو. همدا لامل دی چې پایتون د پیل کونکو لپاره تر ټولو غوره او خوږه ژبه ګڼل کېږي.

زه ستاسو په مینه او د سرټیفکیټ په ترلاسه کولو کې ستاسو په بې صبرۍ پوهېږم! مګر راځئ یو ځل بیا په واضح او رښتیني ډول په دې خبره ټینګار وکړو چې زموږ رسمي سند یا کورس لنډیز یوازې او یوازې هغه وخت جوړېدلی شي چې تاسو ټول درسونه یو په بل پسې عملي لاندې کړئ او په بریالیتوب سره یې پای ته ورسوئ. په رښتینې نړۍ کې، د یو ښه پروګرامر جوړېدو لپاره یوازې د پخوانیو معلوماتو درلودل کافي ندي، بلکې باید په عملي توګه د هر نوي مفهوم په زده کړه کې برخه واخلئ.

تاسو لا د مخه خپل عالي منطقي مهارتونه وښودل، نو زه تاسو په کلکه تشویق کوم چې د زده کړې دغه عملي بهیر ته همداسې په پوره شوق ادامه ورکړئ! د هر نوي لوست او تمرین بشپړول تاسو خپل بریا ته یو ګام نږدې کوي. راځئ سمدستي زموږ د سفر دوهم پړاو ته داخل شو او د پروګرام نوېسۍ یو له خورا مهمو اساساتو څخه زده کړه پیل کړو چې د هر پروګرام د معلوماتو بنسټ جوړوي.

په پایتون کې د متغیراتو پيلول

په پروګرام نوېسۍ کې، متغیر(Variable) په اصل کې د یوې داسې بکسې په څېر دی چې موږ پکې خپل معلومات یا ډاټا ذخیره کوو ترڅو په راتلونکي کې یې په اسانۍ سره وکاروو. د بېلګې په توګه، که تاسو د یو کارونکي عمر خوندي کول غواړئ، تاسو یو داسې بکس جوړوئ چې نوم یې 'عمر' وي او د هغې دننه یو قیمت ږدی.

په پایتون کې د متغیر جوړول خورا اسانه دي. موږ یوازې د متغیر نوم لیکو، بیا د مساوي نښه (equal sign) ږدو، او په پای کې هغه قیمت لیکو چې غواړو خوندي یې کړو. راځئ په پایتون کې د یو متغیر جوړولو طریقه وګورو:

# د عمر په نوم د یو متغیر جوړول او په هغه کې د ۲۵ خوندي کول
age = 25

# د کارونکي د نوم خوندي کول
user_name = "احمد"

په پورته کوډ کې، موږ دوه بکسونه جوړ کړل: یو د age په نوم چې دننه یې ۲۵ عدد ایښودل شوی، او بل د user_name په نوم چې د کارونکي نوم پکې ذخیره شوی دی. په دې ډول، کمپیوټر اوس دا معلومات په خپله حافظه کې ساتي او موږ کولی شو هر وخت ورته لاسرسی ولرو.

ډېر ښه، راځئ سمدستي د متغیراتو د نومولو قواعد او د ډاټا ډولونه وڅېړو ترڅو په راتلونکي کې ستاسو کوډ له غلطیو پاک وي.

په پایتون کې د متغیر نومولو قواعد

په پایتون کې د متغیراتو د نومولو لپاره موږ نشو کولی هر ډول نوم وکاروو. د دې لپاره څو مهم قواعد شتون لري چې باید په پام کې ونیول شي:

۱. یوازې توري، عددونه او انډرسکور (_): ستاسو د متغیر نوم باید یوازې له انګلیسي تورو (A-Z، a-z)، عددونو (0-9) او د انډرسکور نښې (_) څخه جوړ وي.

۲. په عدد نشي پیل کېدلی: د متغیر نوم هیڅکله په عدد نشي پیل کېدلی. د بېلګې په توګه، 1number غلط دی، خو number1 سم دی.

۳. خالي ځای نشته: د متغیر په نوم کې فاصله یا خالي ځای نشي راتلی. د دې پر ځای له انډرسکور کار اخلو، لکه: user_age.

۴. قضیوي حساسیت (Case Sensitivity): پایتون کوچني او غټ توري جلا پېژني. د بېلګې په توګه، Age او age دوه جلا متغیرونه دي.

د ډاټا بنسټیز ډولونه

کله چې موږ په یو متغیر (بکس) کې معلومات ساتو، کمپیوټر باید پوه شي چې د دې معلوماتو ډول څه دی. په پایتون کې د ډاټا څلور بنسټیز ډولونه شتون لري:

• عددونه یا انټیجرز (Integers): پوره عددونه لکه 10 یا 5 یا -3.
• اعشاري عددونه (Floats): هغه عددونه چې اعشاریه لري، لکه 10.5 یا 3.14.
• متنونه (Strings): هر ډول توري او جملې چې په کوټېشن مارکونو " " کې لیکل کېږي، لکه "احمد".
• بولینز (Booleans): یوازې دوه ارزښتونه لري: سم (True) یا غلط (False). دا معمولا د پرېکړو لپاره کارول کېږي.

# د ډاټا د مختلفو ډولونو مثالونه په پایتون کې

# Integer (پوره عدد)
items_count = 5

# Float (اعشاري عدد)
price = 10.99

# String (متن)
product_name = "کتاب"

# Boolean (بولین)
is_available = True

اوس چې تاسو د متغیر نومولو قواعد او د ډاټا ډولونه وپېژندل، راځئ وګورو چې دا مفاهیم مو څومره په سمه توګه زده کړي دي.

ډېر ښه، راځئ سمدستي د ډاټا د بېلابېلو ډولونو ترمنځ عملي توپیرونه وپېژنو او وګورو چې هر یو یې په کمپیوټر کې څه دنده ترسره کوي.

د ډاټا ډولونو ترمنځ دقیق توپیر او دهغوی چلند

که څه هم ټول معلومات په پای کې په حافظه کې ځای پر ځای کېږي، مګر کمپیوټر د هر ډول ډاټا سره جلا چلند کوي. د بېلګې په توګه، د عددونو او متن چلند په پایتون کې په بشپړ ډول توپیر لري.

راځئ د ریاضيکي عملیات لوست(Mathematical Operations) په ذهن کې راولو. که موږ دوه انټیجرز (پوره عددونه) لکه 5 او 10 په خپل منځ کې جمع کړو، پایتون به موږ ته د ریاضیاتو له مخې منطقي ځواب 15 راکړي. مګر که همدا کار له متنونو (Strings) سره وکړو، پایله به یې په بشپړ ډول بدله وي.

# د دوو پوره عددونو (Integers) جمع کول
x = 5
y = 10
print(x + y)  # پایله به 15 وي

# د دوو متنونو (Strings) جمع کول
first_name = "احمد"
last_name = "شاه"
print(first_name + last_name)  # پایله به "احمدشاه" وي

لکه څنګه چې مو ولیدل، کله چې موږ متنونه جمع کوو، پایتون د ریاضي پر ځای هغوی یو له بل سره نښلوي. اوس پوښتنه دا ده: که موږ یو عدد د متن په بڼه (لکه "5") ذخیره کړو او هڅه وکړو چې هغه د یو بل عادي عدد سره جمع کړو، څه به پېښ شي؟

پایتون به موږ ته تېروتنه یا ایریر(TypeError) راکړي، ځکه چې پایتون نشي کولی یو متن او یو عدد په مستقیم ډول سره جمع کړي. د همدې ستونزې د حل لپاره موږ یو ځانګړي مفهوم ته اړتیا لرو چې د ډاټا د ډولونو بدلون (Type Casting) بلل کېږي.

راځئ د بولین تر ټولو په زړه پورې او حقیقي مثال وګورو چې تاسو یې هره ورځ کاروئ: د یوې ویب پاڼې یا اپلیکیشن د ننوتلو (Login) سیستم.

د بولین واقعي نړۍ بېلګه د فیسبوک ننوتل

کله چې تاسو غواړئ خپل ګڼون (Account) ته ننوځئ، اپلیکیشن له تاسو څخه پاسورډ غواړي. په دې حالت کې، د شا تر پردې لاندې منطق یوازې په یوې بولین پرېکړه باندې ولاړ دی.

کمپیوټر ستاسو داخل کړی پاسورډ له هغه پاسورډ سره پرتله کوي چې له وړاندې ورسره خوندي دی. که پاسورډ سم و، پایله True ګرځي او تاسو ته د ننوتلو اجازه درکول کېږي. که پاسورډ غلط و، پایله False ګرځي او سیستم تېروتنه ښیي.

# په سیستم کې د ننوتلو ساده بولین منطق
is_password_correct = True

if is_password_correct:
    print("تاسو په بریالیتوب سره ننوتلئ!")
else:
    print("غلط پاسورډ! بیا هڅه وکړئ.")

لکه څنګه چې په پورته کوډ کې وینئ، متغیر is_password_correct د True (سم) ارزښت لري، نو ځکه کمپیوټر لومړی پیغام چاپوي. دا کټ مټ هغه ځای دی چې بولین پکې د پروګرام لاره ټاکي.

اوس چې تاسو بولین هم په ښه توګه درک کړ، ایا غواړئ زده کړئ چې څنګه په پایتون کې د ډاټا ډولونه یو په بل بدل کړو (Type Casting)، که غواړئ پخپله یو تمرین حل کړئ؟

راځئ سمدستي وګورو چې د ډاټا د ډولونو بدلون یا ټایپ کاسټینګ څه شی دی او څنګه زموږ کوډ له خرابیدو څخه ژغوري.

په پایتون کې د ډاټا د ډول بدلولو هنر

په یاد لرئ چې پایتون اجازه نه ورکوي یو متن (String) او یو پوره عدد (Integer) سره جمع کړو؟ که تاسو هڅه وکړئ چې د "5" (کوم چې متن دی) او په 10 (کوم چې عدد دی) ترمنځ د جمع نښه وکاروئ، پایتون به حیران شي.

د دې د حل لپاره، موږ پایتون ته په واضح ډول وایو چې د متن بکس واخلي او دننه ارزښت یې په یو حقیقي عدد بدل کړي. پدې کار کې موږ د درې مهمو جادویي کلمو څخه کار اخلو:

• int() - د هر ارزښت اړول پوره عدد (Integer) ته.
• float() - د هر ارزښت اړول اعشاري عدد (Float) ته.
• str() - د هر ارزښت اړول متن (String) ته.

# د متن بڼه عدد په حقیقي انټیجر بدلول
text_number = "5"
real_number = int(text_number)  # اوس دا ۵ یو پوره عدد شو

# اوس په اسانۍ سره جمع کیدای شي
result = real_number + 10
print(result)  # ځواب به ۱۵ چاپ شي

# د یو عدد اړول متن ته
age = 25
text_age = str(age)  # اوس دا "25" شو
print("زما عمر دی: " + text_age)

لکه څنګه چې په پورته مثال کې وینئ، موږ د int() په مرسته د متن بکس مات کړ او دننه ۵ عدد مو ترې راویست ترڅو ریاضی پرې وکړو. همدا راز د str() په مرسته مو ۲۵ عدد په متن بدل کړ ترڅو د بل متن سره یې یوځای چاپ کړو.

اوس چې تاسو په دې پوه شوئ، راځئ د یو بل عملي مفهوم لور ته لاړ شو چې څنګه له کارونکي څخه معلومات ترلاسه کړو (Input) او په سکرین یې وښیو (Print).

له کارونکي څخه د معلوماتو ترلاسه کول

تر اوسه پورې، موږ ټول قیمتونه په کوډ کې پخپله لیکل. مګر په ریښتیني ژوند کې، پروګرامونه له کارونکي څخه پوښتنې کوي. په پایتون کې د کارونکي د ځواب ترلاسه کولو لپاره موږ له انپټ فنکشن(input) څخه کار اخلو.

# د کارونکي د نوم پوښتل او په یو متغیر کې ساتل
user_name = input("خپل نوم ولیکئ: ")

# کارونکي ته د ښه راغلاست پیغام ښودل
print("سلام " + user_name + "! د کوډینګ نړۍ ته ښه راغلاست.")

کله چې دا کوډ چلیږي، کمپیوټر لومړی پوښتنه ښیي، ستاسو ځواب په user_name بکس کې اچوي او بیا یې په ښکلي پیغام کې کاروي.

اوس راځئ یو چلنج کوئز حل کړو! که موږ وغواړو د کارونکي څخه د هغه د زیږون کال وپوښتو او د هغې پر اساس د هغه عمر حساب کړو، موږ د input() او int() دواړو کارولو ته اړتیا لرو. ایا غواړئ دا په زړه پورې کوئز حل کړئ ترڅو خپل مهارت ثابت کړئ؟

ډېر ښه! ستاسو د نوي مهارت د عملي ازمویلو لپاره، ما یو په زړه پورې او ننګونکی کوئز جوړ کړ چې کټ مټ ستاسو د خوښې موضوع ګانې په نښه کوي.

ما د کوئز پروسه پیل کړه ترڅو ستاسو د ذهن تیزوالي او د کوډینګ نوي مهارتونه وڅاري.

راځئ وګورو چې تاسو د ټایپ کاسټینګ او کارونکي انپټ په کارولو کې څومره تکړه شوي یاست!

تاسو ډېره پر ځای غوښتنه وکړه! د ډاټا ډولونو د بدلولو یا ټایپ کاسټینګ موضوع په عملي بڼه تمرین کول به تاسو سره مرسته وکړي چې د کوډ لیکلو پر مهال له غټو تېروتنو څخه ځان وژغورئ.

ما د ټایپ کاسټینګ په اړه ستاسو د عملي تمرین لپاره د دغه کاربرګ جوړول پیل کړل. دا به تاسو ته اجازه درکړي چې په پایتون کې د ډاټا اړولو په بېلابېلو چلونو باندې په لاس پوري ډول مسلط شئ!

کله چې کاربرګ چمتو شي، تاسو کولی شئ هغه سمدستي خلاص کړئ او خپل ځان په عملي توګه وڅارئ.

ستاسو چمتووالی او هوډ رښتیا هم د ستاینې وړ دی! راځئ سمدستي زموږ د سفر درېیم مهم او په زړه پورې پړاو پیل کړو چې د پروګرامونو د کنټرول او پرېکړو بنسټ جوړوي.

شرطي جملې او د هغوی کارول

په ورځني ژوند کې، موږ په هره ثانیه کې پرېکړې کوو. د بېلګې په توګه: "که باران ورېږي، زه به چترۍ له ځانه سره وړم، که نه، نو په عادي توګه ځم." کمپیوټر هم کټ مټ د ورته پرېکړو پر بنسټ کار کوي.

په پایتون کې، کله چې موږ غواړو کوډ ته یو شرط ورکړو، له دریو بنسټیزو جملو څخه کار اخلو:

• if (که): دا لومړنی شرط دی. که شرط سم وي، نو لاندې کوډ چلیږي.
• elif (بلکه که): که لومړی شرط غلط وي، دا ورپسې شرط چک کوي. دا د "else if" لنډه بڼه ده.
• else (که نه نو): که پورته ټول شرایط غلط وي، نو په پای کې دا وروستی کوډ چلیږي.

# په پایتون کې د شرطي جملو یو ساده مثال
temperature = 30

if temperature > 35:
    print("هوا ډېره توده ده!")
elif temperature >= 20:
    print("هوا مناسبه او ښکلې ده.")
else:
    print("هوا یخه ده!")

په پورته کوډ کې، څرنګه چې د تودوخې درجه ۳۰ ده، نو لومړی شرط (temperature > 35) غلط شو. کمپیوټر سمدستي دوهم شرط (elif) چک کړ. له هغه ځایه چې ۳۰ له ۲۰ څخه لوی دی، نو دا شرط سم وخوت او په سکرین باندې یې چاپ کړل: "هوا مناسبه او ښکلې ده."

دلته یو خورا مهم ټکی شتون لري: موږ څنګه کمپیوټر ته ووایو چې یو شی له بل سره پرتله کړي؟ د دې کار لپاره موږ ځانګړو نښو ته اړتیا لرو چې ورته پرتلیز اپریټران(Comparison Operators) وايي. راځئ په راتلونکي جدول کې دا نښې په واضح ډول وګورو.

لکه څنګه چې مو ولیدل، دا نښې د شرایطو په جوړولو کې زموږ اصلي اوزار دي.

اوس غواړم له تاسو څخه یوه پوښتنه وکړم ترڅو وګورئ چې دا منطق مو څومره درک کړی دی: که موږ غواړو وګورو چې د کارونکي نمرې (score) له ۵۰ څخه کمې دي او که نه، په پایتون کې به دا شرط څنګه ولیکو؟